HTML NEDIR NASIL KOD YAZILIR KISACA HTML DERSİ?
1 HTML komutları ve kullanımları
1.1 Temel bileşenler: html, head, title, meta ve body
1.2 Renkler, body, font, ve h1..h6
1.3 Yazıları biçimlendirmek: kalın, yatık, ortalanmış, vs. …
1.4 Sayfada resim göstermek
1.5 HTML sayfasına bağ (link) yerleştirmek
1.6 Bağlar yardımıyla etkileşimli kullanım örneği
1.7 Ekran düzenine ilişkin daha çok komut:
1.8 Sayfalarda tablo kullanımı
1.9 Basit bir HTML sayfası için gereken son noktalar

2 İleri düzey bilgilerden seçmeler
2.1 Sayfalara ‘meta’ komutu ile kimlik vermek
2.2 Resimlerde ‘MAP’ kullanımı
2.3 Dinamik HTML

Başlamadan önce su www editörü nu çalıştırarak, öğrendiklerinizi bir yandan da deneyebilirsiniz.

1 HTML komutları ve kullanımları:

1.1 Temel bileşenler: html, head, title, meta ve body

Bir WEB sayfasının Standard bileşenleri şunlardır:

ve : sayfanın başlangıç ve bitişini belirtir.

ve : sayfanın baslık bilgileri ‘title’, ‘meta’ vs. buraya yerleştirilir.

: sayfanın içeriğinin ne oldugunun tanıtılmasında kullanilir. Sayfada gorunmez ama netscape bunu sayfayi tanimlamakta kullanir.

: sayfanin icerigi hakkinda www tarayicilarina bilgi saglamak icin gereklidir.

ve : sayfanin iceriginin baslangic ve bitisini belirtmekte ve sayfa hakkindaki genel tanimlamalari yapmakta kullanilir.

Yukaridaki bu komutlarin, bir web sayfasinin icindeki siralari asagidaki gibidir. Bir yazi editoru (joe, pico, xedit, edit, vs.) ile ilk ornegimizi yazarsak:

‘Bu sayfa insa halindedir’, ya da ‘this page is under construction’ web sayfalarinda ille de olmasi gerektigi dusunulen sacma yazilardir.

Aslinda en basit web sayfasi şöyle olabilir:

Benim neyim eksik?

sondaki ‘‘ yi koymasak dahi www gosterici programi (lynx, netscape, …) bunu bir HTML sayfasi olarak yorumlayacaklardir.

1.2 Renkler, body, font, ve h1..h6

Onceki ornekte ‘‘ diye, asagidakinin basitlestirilmis bicimini kullanmistik:

Burada font ile kullanilan genel yazilarin rengi,
bgcolor ile arkaplan rengi,
text ile tanimsiz yazilarin rengi,
link ile uzerine gelince el hareketi cekilen yazilarin rengi,
vlink ile de secilmis baglarin rengi belirlenir.

renk belirtmek icin o rengin ingilizce adi ya da RGB degerleri onaltilik systemde verilir. RGB deki siraya gore 00-FF arasi uc deger kullanilir. Hepsi sifir ise hicbir renkten karistirilmaz. hepsi FF ise her renk maksimum oranda kullanilir ve beyaz elde edilir.
Ornegin salt bir kirmizi #FF0000 ile elde edilir.

ve arasindaki yazilar belirtilen renkte yazilir.

ve

den

ve

ya kadar standard yazi tiplerinden biri secilerek yazi yazilir. h1 ile belirtilenler h6 ile tanimlananlardan daha buyuktur.

ornegin:

Sayfa basligi icin uygun buyuklukte harfler

Bu harfler sanirim yazi icin yeterliler

Gozleriniz bozuk degilse, ve her gun A vitamini aliyorsaniz bu yazi sizin icin okunabilir olmali.

1.3 Yazilari bicimlendirmek: kalin, yatik, ortalanmis, vs. …

Onceki ornekte

,

, … ile yazilarin buyukluklerini ayarlamanin basit bir yolunu gormustuk. HTML sayfamizin yazilarina biraz daha kisilik kazandirmak icin asagidaki komutlari da kullanabiliriz.

ve arasindaki yazilar koyu gorunur.

ve arasindaki yazilar ise italik basilir.

ve arasindaki yazilar ise yanip soner.

ve arasindaki yazilar ortalanir.

 ve 

ile sinirlanan yazilarin goruntusunde ayarlama yapilmaz. Yani birden fazla bosluk varsa bunlar bir tane olacak sekilde azaltilmaz.

paragraf basi yapmak icin kullanilir.

bir satir atlamak icin kullanilir.

---

bir cizgi ceker.

1.4 Sayfada resim gostermek

En basit sekliyle, bir sayfaya resim koymak icin asagidaki komut su sekilde;

kullanilir.

Burada dosya-adi gosterilecek grafik dosyasinin (gif ya da jpg tipinde) bulundugu yer ve adidir. Baglanilan html sayfasi ile ayni dizinde bulunan resimler icin yer adi belirtmeye gerek yoktur.

Alt ile ise lynx kullanicilarinin gorebilecegi bir aciklama yazmis oluruz.

Align ile de resmin konumunu belirleriz.

Ornegin:

ile resmin saga yanasik olarak cizilmesini saglariz. ‘right’ yerine ‘left’, ‘center’, ‘middle’ gibi konum bildirici bir baska sozcuk de kullanilabilir.

Ayrica yukaridakilere ek olarak ‘border’, ‘width’, ‘height’ belirteclerini de icinde kullanabiliriz. Bunlardan ‘border=’i kullanarak resmin cercevesini belirleriz; border=0 dersek hic cerceve cizilmez.

Width ve height ile resmin boyutlarini belirleyebiliriz. Bunlardan sadace birini verirsek, resmin boyutu orantili olarak cizilecektir. Yani demissek, ve de resmimiz aslinda 100 nokta genisliginde 50 nokta yuksekliginde idiyse, ekrana 300 nokta eninde ve 150 nokta yuksekliginde cizilecektir. Her iki degeri de (width=… height=…) kullanmissak, resmin oranini istedigimiz gibi degistirmek mumkun olur.

Bu arada, sayfanin internetten indirilirken hizli gosterilmesini istiyorsak, her resmin width ve height ozelliklerini kullanmaliyiz. Bu sayede browser (gosterici) programiniz resimlerin yuklenmesini beklemeden cevrelerine yazilari yerlestirebilecektir.

Sayfanin hizli geliyor gibi gorunmesini saglamanin bir yolu da ‘lowsrc’ belirtecini icinde kullanmak. Eger kullandigimiz resimlerin bir de bulanik/niteliksiz/siyah-beyaz ama az yer tutan bir benzerini daha yapar, ve bunu seklinde tanimlarsak, ilk once hizliresim.gif yuklenip gosterilecektir. Bu sayede bulanik iken yavas yavas netlesmeye baslayan resimler belirir sayfamizda. Bunun yarari ise sayfaniza bakan kisinin cabuk karar vermesini sagliyor olmasindadir.

1.5 HTML sayfasina bag (link) yerlestirmek

ve : HTML’nin temeli olan bu komutlarla bag (link) yapilir.

Aciklama Biciminde kullanilir.

Aciklama denilen kisim ister yazi ister bir grafik ya da herhangi bir nesne olabilir. “hedef bag” kismi ise yerel kaynaklari gosteren bir dosya adi ya da uzak bir makinadaki bir baska nesneyi (yazi, grafik, video vs.) gosteren bir bag (link) olur.

Bu linkler, mevcut internet araclarindan biridir.
Ornegin:
http:// ftp:// telnet:// gopher:// news:// bu araclardan bazilaridir.

Bunu kullanirken;

Neye Benzedigimi Gormek Icin Buraya Bas

Yukarida adi gecen resim bu web sayfasi ile ayni dizinde (directory) olmalidir.

Baska sekilde ornekler ise:

Windows95 icin Uygulama dosyalari

NetNews’in Commodore bilgisayarlarina iliskin tartismalari

Ve, internetin en gozde kullanimi: bir web sayfasindan baska bir web sayfasina baglanma:

Turkiye’de nukleer enerji tartismalari

dikkat ettiyseniz yukaridaki ornekte sayfanin hangi dizinde oldugu (…ilker/nukleer/”) belli ama hangi dosyada oldugu yazilmamis. Boyle bir durumda gosterici program dosyanin adinin ‘index.html’ oldugunu ongorur.

Kendi dizininizdeki bir sayfa icin:

Insan Haklari Dernegi ve pismis tavuk icin buraya tiklayabilirsiniz.

1.6 Baglar yardimiyla etkilesimli kullanim ornegi

Bir baga (link) ard arda tiklamak yoluyla, slow motion biciminde ardisik resim gosterebilirsiniz. Bu kullanim en basit sekliyle bir Bilgisayar Destekli egitim sayfasinda kullanilabilir. Amac, kullaniciya konuyu belli bir sirayla vermek ve konu icindeki iliskilerin anlasilmasini kolaylastirmak.

Bunu yapmak icin, once tek bir resim ve o resmin link olarak tanimlandigi bir web sayfasi hazirlamalisiniz:

sonra da ikinci sayfa da hazirlanmali:

… bu sekilde devam edilir.

ve ilk sayfa yuklendikten sonra resmin ustune tiklandiginda ikinci sayfa ve icindeki resim yuklenir.

Iyi hazirlandiginda, bu basit HTML kullanim sekli ile www-programciligina (Java, cgi-bin, …) bulasmadan da etkili ’sunu’ ve ‘anlatilar’ yapilabilir.

1.7 Ekran duzenine iliskin daha cok komut:

… : Aradaki yazilar cols= ile belirtilen sutunlara ayrilarak ekrana basilirlar. Sadece Netscape3.0 ve ustunde calisir. Sutun icindeki yazinin sutunun ne kadarini kaplayacagini width parametresi ile belirtiriz. gibi. Burada boslugu yuzde yerine piksel olarak da verebiliriz. Ayrica iki sutun arasindaki boslugu da gutter parametresi ile veririz: yazilar…

: Bununla paragraf baslari icin bosluk birakmak mumkun. Ornegin
ile 48×48 piksellik bir bos kare alan yaratmis oluruz. Burada block yerine vertical ya da horizontal kullanmak da olasi. Ayrica, ile 320×200′luk bir bosluk yaratip bunu ekranda saga dayatmis oluruz. Gene align komutundan sonra right, left, center, absmiddle gibi diger konum belirteclerini kullanabiliriz.

: 1 karakterlik bosluk birakmak icin kullanilir. Basit tablolar yapmak icin kullanilabilir. Ornegin:

yil ay gun
— — —

1.8 Sayfalarda tablo kullanimi

Genel kullanim:

Tablolar satirlar ve sütunlar seklinde ayrilmis hücrelerden olusuyor. Her yeni satira baslamak için
etiketini, her yeni sütun için ise etiketini kullaniyoruz.

Bir örnek ile incelersek:

Burada 2×3′lük bir tablo olusturduk. Tablomuz 1 pixel kalinliginda cerceveye sahip (border=1), tablo sayfada 200 pixel genisliginde yer tutacak (width=200), hücreler arasI 2 pixell bos ve 2 pixellik bir kalinlik efektimiz var (cellspacing ile cellpadding).

Örnekte hücre genisliklerin yazI uzunluguna göre otomatik ayarlanmamsI için genislikleri kendimiz belirledik (width=”50%”). Bunu pixel olarak da belirlememiz mümkündü: ile.

Hücreler içindeki yazIlarIn nasIl yerlestirilecegini ise align=”yer” ile belirtiyoruz. Burada “yer” yerine “top”, “bottom”, “left”, “right” ve “center” kullanabiliriz.

Ve eger, bir hücrenin iki hücre genisliginde veya yüsekliginde olmasini istiyorsak colspan ve rowspan seçeneklerini de kullaniyoruz. Önceki örnege bir baslik ekleyecek olursak:

Tablolari icice de kullanmamiz mumkun. Bu sekilde bir kullanimla bir www sayfasindaki resim ve yazilari tam istedigimiz gibi konumlandirmamiz mümkün olur.

1.9 Basit bir HTML sayfasi icin gereken son noktalar

Daha once kisaca deginildigi gibi, ilk yuklenecek sayfanin adi standart olarak ‘index.html’ olarak belirlenmistir. Dolayisiyla ilk sayfanizi bu sekilde adlandirirsaniz;

http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/ilksayfa.html

yerine

http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/ gibi, daha kisa olan, bir adres kullanabilirsiniz.

2 Ileri duzey bilgilerden secmeler

2.1 Sayfalara ‘meta’ komutu ile kimlik vermek

Web sayfamizin FindIt, Excite, Crawler, Altavista vs. gibi tarayici programlar tarafindan icerigine uygun olarak dizinlerine aktarilmasini istiyorsak, komutunu kullanmak uygun duser. Ayrica, gene bu komut sayesinde sayfamiza baglanani bir baska www adresine yonlendirebilir, bu yolla bir takim hareketli sayfalar dahi hazirlayabiliriz.

. Sayfanin kimligi:

Sayfayi tanimlamak icin uc ayri meta komutu yeterli. Bunlarla sayfa hakkinda kisa bir paragraf, anahtar sozcuk listesi, ve sayfayi hazirlayanin adini verebiliriz.

content="Bu sayfada, Tusiad raporunun universitelerde
gerceklestirdigi degisim sonucunda, universitelerin birer
"bilgili-ogretim-iscisi" makinasi durumuna gelmesi
tartisilmaktadir.">

Yukarida, sayfamizi kisaca tanitmis olduk. Bu yazi, tarama sonucunda arayan kisiye gosterilecegi icin kisa, oz, ve icerige uygun olmasi gerekir.

Tarayicilar artik sayfanin tumunde gecen sozcuklere ve bu sozcuklerle ilgili diger sozcuklere bakarak arama yapsa da, sayfanizin hangi olcutlere gore aranmasi gerektigini sizden iyi kimse bilemez. Onun icin, sayfayi tanimlayan anahtar sozcukleri de su sekilde verebiliriz:

content="universite gelecek tusiad ogrenim ogretim egitim 21. yuzyil Turkiye sermaye yonetim etki rektor ozerk">

Ve, son kimlik bilgisi olarak sayfadan sorumlu kisiyi belirtiriz:

content="Ilker Ficicilar">

Hazirladigimiz butun sayfalara bu turden kimlik vermeyi aliskanlik haline getirirsek, interneti arastirmalari icin bir kaynak olarak kullananlara epey yardim etmis oluruz.

. Sayfa yonlendirme:

Eger yakinda www adresimiz gecersiz olacaksa ve, yeni bir www adresine simdiden tasinmissak, bunu kullanicalara onceden duyurmali ve onlari yeni adrese yonledirmeliyiz. Bunun icin eski sayfamizi su sekilde degistirebiliriz.:

content="3;url=http://www.geocities.com/SiliconValley/Vista/5666/">

This page is moved to a new address

http://www.geocities.com/SiliconValley/Vista/5666/

If your browser does not direct you to the new address in 3 seconds, then please

click here.

Bu ornekte diyerek, www gosterici programina yeni bir sayfa yuklemesini istedigimizi belirtiyoruz.

Bu yuklemeyi kac saniye sonra yapmasi gerektigini ‘‘ yazisi ile belirliyoruz. Buradaki ‘3′ yerine saniye cinsinden herhangi bir sure belirtebilirsiniz. ‘0′ yazarsaniz, dogal olarak hemen diger sayfayi yuklemeye baslar.

Yonelinen sayfanin adresi de, ‘ … content=”saniye; url=http://…”>
biciminde veriliyor.

Yukaridaki ornegin gerekli kismini bir daha yazarsak:

content="3;url=http://www.geocities.com/SiliconValley/Vista/5666/">

Evet, burada kendi istegimize gore degistirecegimiz, yalnizca iki yer var: 3 sayisi ve url= isaretinden sonraki adres kismi.

. Basit sayfa canlandirma

Eger, yukaridaki gibi bir ‘meta’ komutu iceren ardisik bir duzen iceren ayri ayri sayfalar hazirlarsak, ve ‘meta’ komutunun adres kismina siradaki sayfanin adresini verirsek, hayal gucumuz olcusunde hareketli sayfalar hazirlayabiliriz.

Ornegin birisi sayfamiza baglandiginda, ekranda 3 2 1 seklinde bir gerisayim gormesini ve ardindan asil sayfanin yuklenmesini istiyorsak, su sekilde sayfalar hazirlariz:

Diyelim ki, http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/
adresine baglanilmasini istiyoruz. Bu durumda index.html dosyasina ‘3′ sayisini koyup bu sayfayi siradaki ‘2′ rakamini iceren sayfaya yonlendiririz. En sonunda da hic bir yonlendirme icermeyen asil sayfamiza geliriz. Dolayisiyla, ‘index.html’ , ‘A.html’ , ‘ B.html’ , ‘ asil.html’ adlarinda dort sayfa hazirlamamiz yeterli olacaktir:

index.html icin:

content="1;url=http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/A.html">

3

A.html icin:

content="1;url=http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/B.html">

2

B.html icin:

content="1;url=http://www.physics.metu.edu.tr/~filker/asil.html">

1

ve son olarak asil sayfamizi hazirlariz:

asil.html :

Bu sayfa ‘WWW Sayfama Hos Geldiniz’ yazisi icermemektedir

…
…
vs.

sayfayi en son 28 Subat 2000 tarihinde guncelledim.

Biraz, zor ve yavas olsa da bu sekilde animasyonlar (canlandirma), TV yayinciligi (bir arkaplan programi ile surekli yeni resimler ve yeni bir index.html hazirlayarak), ve anlik bilgi sunumu ( borsa fiyatlari ) gerceklestirilebilir. Ama basit resim canlandirmalari icin sanirim ‘animated gif’ turu ‘.gif’ dosyalari daha uygun duser.

2.2 Resimlerde ‘MAP’ kullanimi
Map’ler bir resmin degisik yerlerine tiklandiginda degisik baglarin yuklenmesi veya degisik bir cgi-bin isinin yapilmasi olarak tanimlanir.
Burada kullanacagimiz resmin ‘.gif’ biciminde olmasi gereklidir. Sayfanin icinde bu resmi tanimladigimiz ‘ . Resmin betimi:

ISMAP, resmin bir harita oldugunu.
usemap=”…” hangi harita tanimini kullanmasi gerektigini, www gosterici programina soyluyor.
. Haritanin tanimi:

name ile belirttigimiz isim ‘ shape belirteci ile dikdortgen, daire, ya da poligon tanimlayabiliyoruz. Dikdortgenin koordinatlarini: X-sol_ust,Y-sol_ust,X-sag_alt,Y-sag_alt biciminde 'coords="..." ' kisminda belirtiyoruz. 'href="..." ' bolumu ise bu dikdortgen alana tiklanildiginda neyin yuklenmesi gerektigini soyluyor.
Cember icin X-merkez,Y-merkez,R-yaricap biciminde koordinat tanimliyoruz.
Poligonu tanimlarken sirayla ker bir kosenin X,Y biciminde koordinatlarini giriyoruz. Dikkat etmemiz gereken husus, poligonun noktalarini saat-yonunde tanimlamamiz gerektigidir. Ayrica poligonu kapamaya da tarayici programlar arasinda uyumsuzluk nedeniyle dikkat etmeliyiz. Yukaridaki ucgen ornegini incelemek aslinda poligon tanimi yapabilmek icin yeterli. Ucgen icin dort nokta kullandik (dorduncu ilkinin dibinde). Ayni zamanda bu ucgenin X,Y betimlemeleri de saat-yonunde girilmis (noktalari kagit uzerinde yaklasik olarak isaretlerseniz bu 'saat-yonu' kavramini daha iyi anlayabilirsiniz).

son olarak da '
‘ ile resmin diger bolgelerine tiklanildiginda hic bir sey yapilmamasi gerektigini soyluyoruz.
Evet bir ‘map’ tanimi icin gerekenler bu kadar.
2.3 Dinamik HTML
Asagidaki ornekte, mouse yazinin uzerine geldiginde, tiklamaksizin yazi degisir:

onmouseout="detay.style.display='none'">Flash Haber

Ayrintilar 19.30 Ana haber bulteninde